Onderwijs
De gehele onderwijswereld is volop in beweging. Nog maar kortgeleden heeft de Tweede Kamer haar onderzoek naar de onderwijsvernieuwing afgerond en haar bevindingen neergelegd in het rapport 'Parlementair Onderzoek Onderwijsvernieuwing'. Er is nu even een politieke stilte ingetreden. Zoniet in de wereld zelf. Daar stormt het behoorlijk. Een ware strijd is er gaande tussen voor- en tegenstanders.
Uitgaande van onderwijsvernieuwing, rekent u mij dan tot de voorstanders.
Want natuurlijk moeten we blijven vernieuwen. De tijd van onderwijsgevenden die alles weten en onderwijsontvangers die netjes hun mond houden en uitsluitend consumeren ligt al ver achter ons. En ook de tijd dat je min of meer op grond van afkomst, in een bepaalde leerweg wordt geplaatst. En ook de markt zelf, waar voor een deel het onderwijs op gericht is, is allang veranderd.Nieuwe en ook goede structuren, die mede om die redenen zijn ingevoerd en zullen worden ingevoerd, vragen om aangepaste methodes en didactiek en op zijn minst om aangepast gedrag van de onderwijsgevenden.
- Het studiehuis, de Open Leercentra, noem maar op, goede ideeën maar ze zijn op veel plaatsen niet veel anders ingevuld dan "zoek het zelf maar uit -onderwijs".
- Coachen in het onderwijs is verworden tot "Wat vind je er zelf van?" en/of "Hoe denk je zelf dat het moet?" vragen.
- Competententiegerichtonderwijs /-leren is vaak niet veel meer dan een lijstje al of niet afgevinkte items.
Allemaal relatief nieuwe vormen van onderwijs die appelleren aan zelfsturend leren. Dat is dus geheel iets anders dan hierboven staat aangegeven. Onderwijsontvangers zouden veel meer hun eigen leerroute/leerweg moeten kunnen bepalen, maar wel ingekaderd binnen de grenzen van de leergang of differentiatie of module of hoe het ook heten mag. Als onderwijsgevende stuur je dat aan onder meer door het stellen van grenzen, door aan de kaders en doelen gerelateerde vragen te stellen en, in de relatie met de ontvangers, een evenwaardigheid te creëren.
Dat vraagt op haar beurt weer om onderwijsgevenden die een heel goed kennisniveau bezitten, die zich continu verbreden met de laatste ontwikkelingen in het aan hun vakgebied gekoppelde werkveld, maar al deze kennis niet benutten om het, volgens een vastgestelde weg, in de ontvangers te pompen.
Gewapend met deze up-to-date-kennis ben je juist in staat de ontvangers, ook gedifferentieerd, te begeleiden in hun keuze van de weg waarlangs ze richting einddoel geraken. Volgens mij is dat ook waar de ontvangers op duiden en om vragen als zij in hun protesten richting de onderwijsvernieuwingen zeggen: "Geef ons maar weer gewoon les".
In mijn zoektocht naar bestaande zelfsturende leeromgevingen ben ik vooral 'gepakt' geraakt door gamers (videospelletjes spelers). Zij zijn hoog zelfsturend lerend bezig. In de analyse van de structuur kom ik tot de volgende ingrediënten en heb het de volgende titel gegeven.
Game Like Learning:
- weten precies waar ze aan beginnen. Het einddoel is bekend en staat vast, voordat ze starten
- het proces is ingedeeld in bepaalde niveaus
- je kan niet door voordat een level is afgerond (minimum score)
- er is altijd de mogelijkheid opnieuw te beginnen/herkansen
- ieder afzonderlijk niveau kent help- en ondersteuningsfuncties
- hogere niveaus vragen meer skills en geven meer mogelijkheden
- je kan niveaus opnieuw doen, ook met hogere skills om je te verbeteren; soms zelfs verplicht om eerst op een hoger niveau skills op te doen.
- je ontwikkeling in het proces wordt minutieus gevolgd middels een waarderingssysteem (punten, middelen en andere verworvenheden)
- er zijn voortdurend skill-testen
- er wordt onderling uitgewisseld, gedeeld en geholpen
hetzelfde lijstje in meer onderwijsterminologie:
- eindtermen zijn vastgesteld
- bewuste keuze voor de differentiatie
- gecertificeerde deelcertificaten
- geen toegang hogere niveaus zonder onderliggende kwalificaties
- op ieder niveau help en ondersteuningsfuncties
- doorlopende toetsing per niveau en per skill
- stand van zaken gerelateerd aan einddoel
- dwarsverbindingen door het gehele traject
Wat zou het mooi zijn om een (uitstroom)differentiatie zo vorm te geven. Wat vraagt dat van de onderwijsgevenden, de onderwijsontvangers en andere betrokkenen? In een samenvatting druk ik dat uit in de volgende profielen:
